Rekenkamer: weer twijfels over rechtmatigheid financiële verplichtingen Rijk

Politiek Woensdag 18 Mei 2022 Nos
Rekenkamer: weer twijfels over rechtmatigheid financiële verplichtingen Rijk

Van 5 procent van de financiële verplichtingen van het Rijk vorig jaar staat niet vast of ze rechtmatig zijn aangegaan. Het gaat om een bedrag van 15,5 miljard euro. Dat constateert de Algemene Rekenkamer op Verantwoordingsdag, de dag waarop de ministeries hun financiële jaarverslagen aanbieden aan de Tweede Kamer. De Rekenkamer beoordeelt die.

De Rekenkamer vindt het zorgwekkend dat voor het derde jaar op rij de 'tolerantiegrens' is overschreden. Die grens houdt in dat van 99 procent van de ontvangsten, uitgaven en verplichtingen niet ter discussie mag staan of ze rechtmatig zijn gedaan. Van 1 procent kan dat redelijkerwijs niet worden verwacht, omdat er altijd iets fout kan gaan. Maar de tolerantiegrens van 1 procent is bij de verplichtingen fors overschreden en bij de uitgaven licht.

Corona belangrijke oorzaak voor problemen rond verantwoording

Volgens de Rekenkamer was in 2021 net als een jaar eerder de coronacrisis een belangrijke oorzaak voor de problemen met de verantwoording van publiek geld. Vorig jaar gaf het Rijk daar 33 miljard euro aan uit. President Visser van de Rekenkamer benadrukte dat de crisis structurele zwakheden in de bedrijfsvoering van het Rijk heeft blootgelegd.

Voor een deel hebben die te maken met onvoldoende bezetting van financiële en ondersteunende diensten bij het Rijk. Dit speelt bijvoorbeeld bij het ministerie van Volksgezondheid en bij de Belastingdienst. De Rekenkamer roept het kabinet op dit op orde te krijgen, om herhaling te voorkomen. "Juist op momenten dat het erom spant, moeten specifieke kennis en kunde aanwezig zijn", vindt Visser.

Ernstige onvolkomenheid bij ministerie van Volksgezondheid

Het financiële beheer bij het ministerie van Volksgezondheid is vorig jaar verbeterd ten opzichte van 2020, maar de Rekenkamer spreekt nog steeds van een "ernstige onvolkomenheid". De onderzoekers zijn verder onder meer kritisch over het inkoopbeheer van het ministerie van Defensie; het ministerie maakte fouten bij aanbestedingen en de minister lichtte het parlement niet steeds op tijd in over uitgaven.

In het verslag wordt ook apart aandacht besteed aan de tegemoetkoming in de vaste lasten voor ondernemers tijdens de coronacrisis door het ministerie van Economische Zaken (TVL). Het ministerie kon de rechtmatigheid van ruim 13 miljard euro aan uitgaven en verplichtingen niet aantonen. De Rekenkamer heeft daarom in april officieel bezwaar gemaakt. Economische Zaken heeft daarna "forse inspanningen" gedaan om de bewijzen alsnog te leveren en vorige week heeft de Rekenkamer het bezwaar ingetrokken.

Kaag: incidentele onrechtmatigheden mogen niet structureel worden

Minister Kaag van Financiën benadrukt in haar verslag dat de overheidsfinanciën er eind 2021 beter voor stonden dan verwacht, terwijl ook in dat jaar corona het leven bepaalde. Ze erkent dat het financieel management ook vorig jaar onder druk stond en dat dat soms ten koste ging van de rechtmatigheid.

Het kabinet wil hier nu extra aandacht aan geven: "Dit moet voorkomen dat incidentele onrechtmatigheden een structureel karakter krijgen."

Bron: Rekenkamer: weer twijfels over rechtmatigheid financiële verplichtingen Rijk