Kabinet wist al weken dat Brussel Nederlands mestbeleid niet accepteert

Politiek Maandag 23 Januari 2023 Nos
Kabinet wist al weken dat Brussel Nederlands mestbeleid niet accepteert

Minister Adema kwam vrijdag halsoverkop terug uit het buitenland voor spoedberaad over de kritiek van Brussel op het Nederlandse mestbeleid, maar het kabinet wist al weken dat Nederland van Europa geen uitzonderingen meer zou krijgen voor het uitrijden van mest. Eurocommissaris Virginijus Sinkevicius heeft daar in een brief, die in handen is van de NOS, al half december voor gewaarschuwd.

Vrijdag werd duidelijk dat de hoeveelheid mest eerder dan gedacht aan banden moet worden gelegd nadat Nederland een uitzonderingspositie van Brussel, de zogeheten derogatie, heeft verloren.

In de brief vanuit Europa wordt Adema daar al op 19 december voor gewaarschuwd. Sinkevicius schrijft in de brief zich zorgen te maken of Nederland wel aan alle voorwaarden gaat voldoen om voor de langzamere afbouw van het mest uitrijden in aanmerking te komen. Hij wijst op een brief van minister Adema aan de Kamer van 2 december, en krijgt de indruk dat Nederland onterecht denkt dat er meer mogelijk is dan afgesproken. De commissaris wijst erop dat als Nederland niet aan de voorwaarden gaat voldoen de uitzonderingspositie verdwijnt.

Adema vertelde de Tweede Kamer eerder dat er een overgangsjaar voor boeren komt, en zei 2023 als een jaar te beschouwen waarin relatief weinig hoeft te veranderen. Maar de Europese Commissie vindt dat er dit jaar al moet worden ingegrepen om de milieudoelen voor waterkwaliteit te halen. Daarbij gaat het onder meer om de omgeving van natuurgebieden waar de waterkwaliteit slecht is.

'Geen reden tot zorg'

In een debat op 20 december, een dag na de bezorgde brief van de Eurocommissaris Sinkevicius op 19 december, zegt D66-Kamerlid De Groot dat hij bezorgde geluiden uit Brussel hoort en vraagt hij de minister hoe hij dat ziet omdat Nederland zich "formeel niet aan het derogatiebesluit houdt". Adema zegt tegen de Kamer dat het gesprek "daarover loopt" en er "geen reden is tot zorg".

Maar uit de brief van een dag eerder zou je die zorgen wel af kunnen leiden:

Het ministerie van Landbouw en de minister zijn om een reactie gevraagd en laten weten later te reageren.

Volgens bronnen heeft minister Adema nog tot het laatste moment geprobeerd de Europese Commissie op andere gedachten te brengen, maar werd donderdagavond duidelijk dat het echt niet ging lukken.

Kamerleden van zowel coalitie als oppositie willen komende woensdag in een debat uitleg van de minister. Partijen willen voor dat debat de brief van Eurocommissaris Sinkevicius doorgestuurd krijgen.

VVD-Kamerlid Van Campen noemt het "te waarderen dat de minister zocht naar de uitvoerbaarheid van de wijziging van regels voor boeren" maar zegt dat dat "nooit ten kosten mag gaan van de felbevochten derogatie. Daarmee is de derogatie in de waagschaal gelegd."

"De VVD wist niet dat het door het kabinet aangekondigde overgangsjaar zonder akkoord van de Europese Commissie aan de Kamer is gemeld. Boeren zitten nu opgezadeld met valse hoop. We balen hiervan", zegt Van Campen.

D66-Kamerlid De Groot had het "wel netjes" gevonden als Adema de afgelopen vier weken het aanvankelijke antwoord uit het debat dat er geen reden tot zorg was had "gecorrigeerd". "Er lag immers wel degelijk een brief van de Europese Commissie dat Nederland zich moet houden aan de afspraken over waterkwaliteit. Dat zou ook relevant geweest zijn voor boeren, want dan hadden ze zich een maand langer al kunnen voorbereiden. Nu staan ze op het allerlaatste moment voor een voldongen feit".

VVD'er Van Campen vindt dat boeren moeten kunnen rekenen op een betrouwbare overheid. "Dat vertrouwen is hier opnieuw geschaad."

Bron: Kabinet wist al weken dat Brussel Nederlands mestbeleid niet accepteert